Kalaallit inuusuttut naligiissitaaffittut suleqatigiiffimmi naapissapput
HEG-imi - Himmerlands Erhvervs- og Gymnasieuddannelserimi suliffeqarfiutilinni maskinmekanikeritullu ilinniagaqarfimmi Carsten Knudsen kalaallinik ilinniartunik amerlanernik pissarsinissamik takorluugaqarpoq – aammalu Atlantikup Avannaani nunapiluunersuarmik naligiissitaaffittut suleqatigiiffimmik pilersitserusuppoq.
Ukiut tallimat missaat qaangiupput Himmerlands Erhvervs- og Gymnasieuddannelser ilungersunartumik isumaliuteqarfimmiimmat; suliffeqarfiutilinni mekanikerit ilinniagarisaannut tunngavigisatut ingerlatanik ilinniartunut kalaallinut Danmarkimit Kalaallit Nunaannut nuussisoqartariaqassava?
Paasisaqarfiginiarlugu ilinniagaqarnermik ingerlassaqarfimmit aallartitat ikittunnguit Atlantikup Avannarliup tungaanut aallarput. Ilaavoq Carsten Knudsen, tassaasoq suliffeqarfiutilinni maskinmekanikeritullu ilinniagaqarfimmi sulianut tunngasutut ingerlattakkani ilinniartitsisuusoq, aapparaalu siusinnerusukkut ilinniagaqarnermut pisortaq Aksel Gaardsted Christiansen. Taamanikkulli aningaasaqarnermik pissuteqartumik isumassarsiaq sukkasuumik taamaatinneqaraluartoq aamma pilersinneqareersimasutut Kalaallit Nunaanni ilinniagaqarfinni anginerpaamik KIT-imik suleqateqarnerup saniatigut ilinniarfigisap, aamma kalaallit inuusuttut taakku akornanni qaninnerusumik attaveqarnissat pillugit isuma Carsten Knudsenip qimassimanngilaa.
– Taamanikkut Kalaallit Nunaanni kukkussutaasunik nassaarinninniarnermik ingerlatamik suliaqarnissaq pillugu isumaqatigiippugut, Kalaallit Nunaanni pissutsinik atugaqarluni tamakku qanoq atuuttuusarnerinik takusaqarnissap soqutiginarsinnaanera pissutigalugu. Sumiiffinni pitsaanerpaaq nassaaraarput, tassalu Kangerlussuaq, tamaani maskiinarpassuit ajoquteqartut immata, aammalu ukiup siuliani klassit siulliit taakunnaqatigaagut. Aamma ukiormanna januaarimi tamaannarpugut, atuartullu 40 gradinik issittumi maskiinat iternga tikillugit qerruteqqasut aallartinniartussaasut saanneerrapput. Tamaaneereersunik atortussat ilaannik suliaqarsinnaanissap takunissaa pingaaruteqarsimavoq, sillimmatimmi tamaani qaammatit arlerlugit utaqqineqarsinnaasarput, Carsten Knudsen oqarpoq.
Piareersaatitut suliniut
Ingerlataq tassaasimavoq piareersaatitut suliniut, neriuutaasorli tassaavoq suliffeqarfiutilinni ilinniartut tamarmik piffissami aalajangersimasumi Kalaallit Nunaaliarsinnaanissaat, ilinniartitsisoq, aamma assorsuaq kalaallinik ilinniartussatut piukkunnaatilinnik annertunerusumik attaveqarusuttoq oqaluttuarpoq.
– Kalaallini ilinniartuni taakkunani amerlanerujussuarni uisitsisinnaanissarput neriuutigaarput, taamaalillutik uagutsinnukarlutik ilinniagaqariartorsinnaammata. Ilinniartunik pikkorilluinnartunik pissarsigajuttarpugut, tassalu maanngaraangata. Kisianni Kalaallit Nunaanni ilinniagaqarsimanngitsut amerlasuupilussuupput, taakkulu ajornanngippat naapikkusuppagut, oqarpoq, taamaalineranilu danskini amerlasuunik Kalaallit Nunaannik naapitaqartarnerminni misigisartakkaminik tikitseriaaseqartarneq uparuarniarpaa.
– Isumaqassanngilagut taakkununnga naleqqiulluta pikkorinnerusugut. Assersuutigalugu ATV-nut, angallatit motooriinut aamma qamuteralannut uagut tikissinnaanngisavitsinnik pikkorinnerupput, aammalu uagutsinnut naleqqiullutik iluarsaassillaqqinnerupput, pissutaavorlu atortussanik nutaanik pissarsiniartarnerup ajornakusoortuunera, oqarpoq.
– Ilaat immaqa qallunaatut oqqarluttuupput, naammattunilli aggersitsisinnaagaluarutta holdikkaanut tamarmiusunut oqaatsitsigut ikiuiniarsinnaavugut, oqarpoq.
Ilinniagaqarnermut annertunerusumik sammisaqarneq assorsuaq Kalaallit Nunaannut iluaqutaassaaq, isumaqarpoq.
– Piffissap ilaani aatsitassarsiorfinnik ammaagunik maskiinarpassuit aserfallatsaaliugassat tamaaniilissapput. Namminneq sulisuinik ilinniartitseqataasinnaassagutta assorsuaq pitsaassagaluarpoq, tassami taamaalisoqartillugu inuit avataaneersut aggersartariaqassanngillat. Namminneq pikkorinnerulernissamut tunngavissaannik tunerusuppagut, oqarpoq, aammalu nassuerutigaa danskini aamma kalaallini eqqarsartariaatsinik allannguinissamut piffissamik atuisoqartariaqartoq.
– Amerlasuut danskinit imminnik oqaloqatiginnikkusuttoqarnera sungiusimanngikkaat misigisarparput. Danskit tamaani illutik nalunngisaqarneruniartarnerat sungiusimavaat. Uagutsinnulli suleqatigiinnerup naligiissuunissaata, aammalu illua’tungeriinnut tamanut tamatuma atuuttuunerata erseqqissaaviginissaat pingaartuuvoq. Sulianut tunngasutut ingerlattakkat arlaannik tunniussaqassaagut, aammalu kalaallinit atorsinnaalluakkanik misilittakkanik allanik amerlasuunik pissarsiaqarsinnaavugut, oqarpoq, aammalu Kalaallit Nunaannik nuannaaruteqarnini annippaa, amerlanerit nunamik ilisimasaqannginneranik aliasuuteqarnini akulerussissutigalugu.
– Kalaallit Nunaat tassaavoq nuna tupinnartoq, danskit amerlasuut isummerfigisartagaat, danskinili innuttaasuni Kalaallit Nunaat pillugu oqaluuserisaqaraangamik suna pinerlugu ikittuaraaraannaat ilisimasaliupput. Kalaallit Nunaat tassaavoq sumiiffik tupinnaannartoq, tamaaniittarnitsinnilu taamaallaat kalaallinik assorsuaq inussiarnerlutillu ajornaasaartunik naapitaqartarpugut. Nuna pillugu oqaaseqarsinnaassagaanni Kalaallit Nunaat tikeraaqqaartariaqarpoq. Tamaaneereersimaleraanni uteqqerusunnartarpoq, tassami oqaatigineqartutut tamanna nassuiarneqarsinnaanngilaq, misigineqartussaavorli.
Kalaallit Nunaanni allaaserisat allat atuakkit uani
