Kalaallit Nunaat sanaartorujussuareernerup kingorna: Ingerlatsineq allanngujuitsoq qanoq qularnaarneqassava?
Kalaallit Nunaat oqaluttuarisaanermini attaveqaasersuutitigut suliniutinik angisoorsuarnik peqarfigisaminik assorsuaq suliaqarfiusutut piffissaq atoqqammerpaa – ingammik mittarfinnik sanaartornerit – tamakkulu piginnaasanut suliffeqarfimmullu artukkiisimapput. Maannali pissutsit allanngoriartulerput.
Sulisitsisuni pisortaq Christian Keldsen malillugu Kalaallit Nunaanni illuliorlunilu sanaartornermik suliaqarfiusoq aqqusaagassamik unammillerfiunerusumik atugassaqalerpoq.
– Piffissaq assorsuaq suliaqarfiusoq, suliniutinik angisuunik peqartoq qaangeqqammerparput. Sanaartornermi aamma suliffeqarfimmi sakkortuumik artukkiisoqarsimavoq. Maannakkulli illua’tungaanut saakkiartulerpugut, tamannalu malugilluarsinnaavarput – ingammik nunami suliaqartuusutut suliffeqarfiutilinni.
Ukioq manna mittarfiit nutaat ammassapput, 2024-milu Nuummi nunat tamalaanit timmisartut mittarfiat piareerpoq. Pisortanilli sanaartornikkut suliniutit angisuut tamakku nungukkiartulerpata suliaqarneq assingatut annikilliartussaaq. Soraarsitsinerillu siulliit pereersimalereerput.
– Tassani amerlanerpaat tassaapput pisortanit sanaartortitsisut. Inatsisilerinermut tunngasutut toqqammavigisat namminersortunut suliniutinik angisuunik aallartitaqarniarnernik ajornakusoortitsipput. Aammattaarlu Kalaallit Nunaata aningaasaqarnera artorsarnarnerusumut ikaarsaariartulerpoq. Nunatta karsia ileqqagaqarsimanngilaq, tamannalu malugisussanngussavarput.
Ingerlatsinerit unammillerfeqartut
Suliniutit arlallit suli ingerlatarineqarput, Sulisitsisunilu pisortaq Christian Keldsen malillugu taakku naammassippata susoqarnissaanut piviusumik aarleqquteqartoqarpoq.– Suliffeqarfinni ingerlatsinerit – pipelinet – pillugit aarleqquteqartoqarpoq. Suminngaanniit suliassat takkutissappat? Annertuunik annikitsunillu pisoqartarfinnik piffissat sungiusimavavut, suliarisalli annikillippata sulisartut tammassapput. Uterteqqikkuminaappullu. Taamaattumik kommunit aamma namminersorlutik oqartussat akornanni annertunerusumik ataqatigiiaakkamik pilersaarusiornerup qulakkeerniarnera anguniagaqarfigalugu sulissutigaarput, taamaalilluta suut tamaasa ataatsikkut pissanngimmata – tamakkulu naammassereerpata susoqanngitsoorneq pitsaaliorniarlutigu. Suliaqarnerit imminnut taarseraassapput. Nuullu avataani suliaqarnissaq qularnaassavarput, taamaalilluta sineriak atuarlugu sumiiffinni inuiaqatigiit pitsaallutillu piujuartitsisut attatiinnassagatsigit.
Illersornissamut sakkutooqarfik ingerlatsissutitut nutaatut
Nalorninerulli qeqqani taamaattoq nutaanik periarfissanik isikkuliisoqarpoq. Danskit Issittumi aningaasaliissutaasigut – illersornissamut sakkutooqarfiup issittumi piginnaasaasa nukittorsarnissaannut koruuninik 42 milliardinik immikkoortitaqarnikkut – Kalaallit Nunaannut suliassat pingaarutillit takkussinnaapput.
– Kalaallit Nunaanni illersornissamut sakkutooqarfik nakkutilliisoqarfillu nutaanik ilalersuiffigineqassaaq. Tamatuma nassatarai illuliorlunilu sanaartornikkut suliassarititat, aammali qaammataasanut immallu naqqani kabelinut aningaasaliissutit, tamaanilu sumiiffinni suliffeqarfinnut paatsuugassaanngitsunik piukkunnaateqartoqassaaq. Issittumi sanaartorneq pikkoriffigaarput. Ukioq kaajallallugu najuuffeqarpugut, ilinniarfinnik attassivugut, inooqatigiiffimmilu pissutsini akisussaaffinnik tigusinnippugut. Illersornissamut sakkutooqarfiup suliassaannut takkuttussanut neqeroorsinnaaniarlutik suliffeqarfiit arlallit periusissialikkamissut suleqatigiiffinni ilaalernissanut, aammalu sulisuminnik piginnaanngorsaanernik sulissuteqalereersimapput, Sulisitsisuni pisortaq Christian Keldsen oqarpoq.
Taavami Trumpi?
Nunarsuarmut tunngasutut politikkikkut Kalaallit Nunaat pillugu oqallinnerit – ilanngullugit Donald Trumpimit oqaaserisat arlallit – nunat tamalaani sianigineqarnermik pilersiteqqissimapput. Taamaattorli Sulisitsisunit Christian Keldsen malillugu aarlerisaarissut inuussutissarsiorfimmut piviusuuneranut naleqqiullugu manna tikillugu oqaluuserisaqaannarnermut tunngavoq.
– Annerpaat oqalunnikkut piinnarnerusutut maannakkorpiaq malugisaraagut. Suliffeqarfitsinnut toqqaannartumik isumaqalissappata tamanna tigussaasumut malugisassaasumullu allanngortittariaqassaaq. Piffissami sivikitsumi aarlerisaarutivimmik takunnissinnaanngilagut. Paarlattuanilli Issittumi nunat tamalaanit annertusisatut nakkutigineqarneq attaveqaasersuutini aamma nakkutilliinerni aningaasaliinernik nassataqartitsisinnaavoq.
2030-p tungaanut suliniutit malunnartut arlallit ingerlaapput. Nuummi erngup nukinganik innaallagissiorfik angisooq neqeroortitsissutaavoq, taannalu 2030-mi piareersimassaaq. Kalaallit Nunaata Kangiani nutaamik mittarfiliassaq, aammalu Kujataani itisooqarfimmi umiarsualivik pilersaarutaapput.
– Aatsitassanik suliassaqarfimmi aatsitassarsiorfik ataaseq ingerlavoq, allalu ammangajalerluni. Ilanngutissapput aatsitassarsiorluni ujaasinernik suliaqarnerit, tamakkulu sumiiffigisani suliffeqarfiutilinnut aamma kiffartuussiffittut suliffinnut siunertanut aalajangersimasunut suliassanik pilersitsipput. Ingammik mittarfiit nutaat taakku pigilernerisigut attaveqaasersuutit pitsanngorsagaaneri malillugit takornariartitsinerup annertusinissaa naatsorsuutigineqarpoq. Tamatuma malitsigisaatut akunnittarfinni, kiffartuussiffittut sanaartukkani, aamma sumiiffigisani attaveqaasersuutini aningaasaliissutinik pilersitsisinnaavoq, Sulisitsisunut pisortaq Christian Keldsen naggasiivoq.
Kalaallit Nunaanni illuliorlunilu sanaartorfik pillugu allaaserisat amerlanerit atuakkit
